{"id":11729,"date":"2026-03-30T13:13:02","date_gmt":"2026-03-30T11:13:02","guid":{"rendered":"https:\/\/downgalicia.org\/down-espana-alerta-das-practicas-ilegais-que-impiden-a-educacion-inclusiva-do-alumnado-coa-sindrome-de-down\/"},"modified":"2026-03-30T13:13:02","modified_gmt":"2026-03-30T11:13:02","slug":"down-espana-alerta-das-practicas-ilegais-que-impiden-a-educacion-inclusiva-do-alumnado-coa-sindrome-de-down","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/downgalicia.org\/gl-lf\/down-espana-alerta-das-practicas-ilegais-que-impiden-a-educacion-inclusiva-do-alumnado-coa-sindrome-de-down\/","title":{"rendered":"Down Espa\u00f1a alerta das pr\u00e1cticas ilegais que impiden a educaci\u00f3n inclusiva do alumnado coa s\u00edndrome de Down"},"content":{"rendered":"

Nas \u00faltimas semanas, os centros educativos do noso pa\u00eds iniciaron a fase de admisi\u00f3n ou solicitude de praza para o curso escolar 2026\/2027<\/strong>. \u00c9, polo tanto, o momento no que moitas familias est\u00e1n a recibir avaliaci\u00f3ns psicopedag\u00f3xicas, propostas de escolarizaci\u00f3n e, nalg\u00fans casos, presi\u00f3n para asinar documentos ou aceptar derivaci\u00f3ns do alumnado con s\u00edndrome de Down a centros de educaci\u00f3n especial<\/strong>.<\/p>\n

Neste contexto, desde Down Espa\u00f1a alertan \u00e1s familias dos procedementos irregulares que alg\u00fans centros educativos e administraci\u00f3ns utilizan para segregar e exclu\u00edr a estudantes con s\u00edndrome de Down<\/strong>; unha pr\u00e1ctica que vulnera o seu dereito a recibir unha educaci\u00f3n inclusiva e de calidade, reco\u00f1ecido na Constituci\u00f3n Espa\u00f1ola<\/strong> \u2014nos seus artigos 14 e 27\u2014 e na Convenci\u00f3n Internacional sobre os Dereitos das Persoas con Discapacidade<\/strong>.<\/p>\n

\u201cAs familias normalizaron, igual que gran parte da sociedade, o feito de que se vulnere o dereito \u00e1 educaci\u00f3n de calidade que defenden tanto a nosa Constituci\u00f3n como a Convenci\u00f3n Internacional no seu artigo 7\u201d, asegura Ana B. Rodr\u00edguez, asesora de Educaci\u00f3n Inclusiva de Down Espa\u00f1a. \u201cNormaliz\u00e1molo e conform\u00e1monos con pouco\u201d, afirma Rodr\u00edguez. \u201cQue pasar\u00eda \u2014preg\u00fantase a experta\u2014 se no canto da educaci\u00f3n se lle negase a un neno a asistencia m\u00e9dica por ter discapacidade? Necesitamos que as familias tomen conciencia da importancia de defender o dereito a unha educaci\u00f3n de calidade para os seus fillos e fillas porque non podemos normalizar as inxustizas\u201d, recalca.<\/p>\n

Para Ana B. Rodr\u00edguez<\/strong>, o sistema educativo utiliza diferentes \u201ctrampas\u201d para dificultar ou impedir a inclusi\u00f3n real do alumnado con discapacidade<\/strong>. Unha delas \u00e9 solicitar \u00e1s familias a sinatura de documentos de escolarizaci\u00f3n en contextos de presi\u00f3n ou con informaci\u00f3n incompleta<\/strong>; \u201cas familias non deben asinar estes documentos<\/strong>, xa que este tr\u00e1mite poder\u00eda facilitar a derivaci\u00f3n do seu fillo ou filla a un centro de educaci\u00f3n especial\u201d, afirma Rodr\u00edguez, que insiste no dereito das familias a \u201csolicitar tempo, pedir aclaraci\u00f3ns e, se non est\u00e1n conformes, asinar facendo constar o seu desacordo\u201d.<\/strong><\/p>\n

Outros procedementos que entorpecen un ensino de calidade para o alumnado con s\u00edndrome de Down, segundo indica Rodr\u00edguez, son: \u201co uso de etiquetas que reducen ao estudante ao seu diagn\u00f3stico e condicionan as expectativas do profesorado; avaliaci\u00f3ns psicopedag\u00f3xicas que, en ocasi\u00f3ns, se utilizan m\u00e1is para xustificar a exclusi\u00f3n que para identificar os apoios necesarios; ou o ditame de escolarizaci\u00f3n, un procedemento que se aplica unicamente ao alumnado con necesidades educativas especiais e que pode converterse nunha v\u00eda para limitar o seu acceso e permanencia en centros ordinarios. A isto s\u00famase a proliferaci\u00f3n de aulas espec\u00edficas dentro de centros ordinarios, que rematan convert\u00e9ndose en novas formas de segregaci\u00f3n, pois o alumnado permanece separado durante boa parte da xornada, o que limita a s\u00faa aprendizaxe e o seu desenvolvemento social e emocional\u201d.<\/p>\n

Estes procesos, sinala a experta, \u201cnon parten dunha an\u00e1lise das barreiras da contorna nin dunha planificaci\u00f3n real de axustes razoables, sen\u00f3n dunha l\u00f3xica centrada no d\u00e9ficit do alumno ou alumna, o que provoca que non se esgoten previamente todas as medidas de apoio dentro da aula ordinaria \u2014como a flexibilizaci\u00f3n metodol\u00f3xica, o dese\u00f1o universal para a aprendizaxe ou a presenza de apoios especializados\u2014 antes de formular opci\u00f3ns m\u00e1is restritivas\u201d.<\/p>\n

Para Rodr\u00edguez, \u201cas familias son o motor e o coraz\u00f3n da educaci\u00f3n inclusiva<\/strong>\u201d, a\u00ednda que, como sinala, \u201cmoitas enfr\u00f3ntanse a esta situaci\u00f3n desde o des\u00e1nimo\u201d. \u201cParece que, fagamos o que fagamos, non imos cambiar nada e isto xerou frustraci\u00f3n e indefensi\u00f3n nalgunhas familias que remataron aceptando opci\u00f3ns educativas que non desexaban\u201d. Para a experta, \u00e9 fundamental lembrar que \u201ca educaci\u00f3n inclusiva \u00e9 un dereito e que as familias poden formarse e apoiarse en ferramentas legais para defendelo<\/strong>\u201d.<\/p>\n

Por iso, a nosa asesora reivindica<\/strong> que as decisi\u00f3ns educativas se aval\u00eden caso por caso e coa participaci\u00f3n activa das familias<\/strong> para evitar procesos que conduzan automaticamente \u00e1 segregaci\u00f3n do alumnado con discapacidade. \u201cAs familias te\u00f1en dereito a elixir centro, a co\u00f1ecer e supervisar as avaliaci\u00f3ns que se realizan e a esixir os apoios necesarios para garantir a aprendizaxe dos seus fillos e fillas<\/strong> \u2014lembra\u2014 e poden acudir a instituci\u00f3ns como o Valedor do Pobo, o Defensor do Menor, a Fiscal\u00eda de Menores e de Discapacidade, a Oficina de Atenci\u00f3n \u00e1 Discapacidade ou o CERMI<\/strong> para defender o dereito a unha educaci\u00f3n inclusiva\u201d.<\/p>\n

Pola s\u00faa parte, o avogado especializado en educaci\u00f3n inclusiva, Juan Rodr\u00edguez Zapatero<\/strong>, lembra que existe lexislaci\u00f3n do Tribunal Supremo que consolidou que \u201ca escolarizaci\u00f3n en centros ordinarios debe ser a opci\u00f3n prioritaria<\/strong>, sempre que se proporcionen os apoios e axustes necesarios\u201d.<\/p>\n

\u201cA xurisprudencia establece cales son os mandatos e as obrigas que incumben \u00e1s administraci\u00f3ns educativas para garantir a efectividade deste dereito fundamental e sinala que os apoios deben ser personalizados e eficaces, de maneira que o sistema se adapte ao alumno e alumna e priorice a s\u00faa escolarizaci\u00f3n en centros educativos ordinarios. \u00c9 dicir, a derivaci\u00f3n a centros de educaci\u00f3n especial s\u00f3 pode facerse de forma excepcional e debidamente xustificada, demostrando que se esgotaron todas as medidas de inclusi\u00f3n\u201d, engade Rodr\u00edguez Zapatero.<\/p>\n

O letrado insiste na urxencia de que se reco\u00f1eza o dereito \u00e1 educaci\u00f3n inclusiva para todas as persoas e se aplique integramente a Convenci\u00f3n sobre os Dereitos das Persoas con Discapacidade, \u201cinclu\u00edndo a transformaci\u00f3n dos centros de educaci\u00f3n especial en centros de apoio aos centros educativos ordinarios<\/strong>, en lugar de seguir funcionando como unha modalidade separada de escolarizaci\u00f3n, xa que isto non \u00e9 compatible co dereito a unha educaci\u00f3n inclusiva\u201d.<\/p>\n

Desde Down Espa\u00f1a instan \u00e1s familias a asumir o seu papel esencial para garantir unha educaci\u00f3n de calidade para os seus fillos e fillas; aos centros educativos, a traballar coa vontade e os recursos necesarios para facelo posible; e aos Gobernos, a asegurar que o sistema educativo espa\u00f1ol garanta a presenza, a participaci\u00f3n e a aprendizaxe de todo o alumnado en igualdade de condici\u00f3ns.<\/p>\n