A Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Supremo (TS) estimou o recurso presentado pola familia de Rubén Calleja, un mozo con síndrome de Down ao que o Comité sobre os Dereitos das Persoas con Discapacidade da ONU, nun ditame de 2020, deu a razón ao establecer que os tribunais españois vulneraran o seu dereito a unha educación inclusiva.
Por iso, o alto tribunal anula a sentenza da Audiencia Nacional que desestimara o recurso da familia, así como a denegación por silencio do Ministerio de Xustiza da reclamación de responsabilidade patrimonial por funcionamento anómalo da Administración de Xustiza, e recoñece aos recorrentes o dereito a seren indemnizados pola Administración do Estado na cantidade de 25.000 euros, correspondentes aos gastos xudiciais en que incorreron. Porén, o tribunal non considera procedente outorgar os 325.000 euros adicionais reclamados por prexuízos morais.
A sentenza recolle que Rubén estivo escolarizado durante varios anos nun centro público de ensino de León, con apoio dunha asistente técnico-educativa. Posteriormente, a Dirección Provincial de Educación autorizou a súa matrícula nun Centro de Educación Especial. Ao impugnaren esta decisión mediante o procedemento de protección xurisdicional dos dereitos fundamentais, un Xulgado do Contencioso-Administrativo de León desestimou o recurso, decisión que foi confirmada en apelación polo Tribunal Superior de Xustiza de Castela e León con sede en Valladolid.
Por outra banda, como a familia decidiu levar a Rubén a un centro privado e non ao centro de educación especial, a Fiscalía Provincial de León presentou contra eles, o 12 de maio de 2014, unha denuncia por delito de abandono de familia, da que foron absoltos polo Xulgado do Penal.
Unha cuestión de dereitos
Os pais comunicaron ao Comité sobre os Dereitos das Persoas con Discapacidade que o Estado violara os dereitos do seu fillo. O Comité concluíu que “a decisión administrativa de matricular a Rubén no Centro Educativo Especial Nuestra Señora del Sagrado Corazón, sostida polos tribunais do Estado parte, vulnerou o seu dereito a unha educación inclusiva” e que o Estado nin respondeu ás denuncias de discriminación nin realizou unha avaliación axeitada das súas necesidades nin dos axustes razoables.
A familia solicitou unha indemnización ao Ministerio de Xustiza e, ante o silencio da Administración, presentou unha demanda que foi desestimada pola Audiencia Nacional en 2022, ao considerar que o ditame do Comité non tiña carácter executivo e que existía cousa xulgada. O Tribunal Supremo, en 2023, estimou o recurso de casación, recoñecendo o ditame como base para unha reclamación por funcionamento anómalo da Administración de Xustiza, e devolveu o caso á Audiencia.
Aínda que esta volveu desestimar a reclamación, o Supremo deulle a razón á familia nunha segunda sentenza, sinalando que estes ditames non son xuridicamente irrelevantes e poden fundamentar indemnizacións cando se vulneran dereitos fundamentais. Engadiu que o Comité non se refería só ás sentenzas anteriores, senón ao conxunto de actuacións do Estado, incluíndo a Fiscalía e o proceso penal contra os pais, así como á ausencia de lexislación que garantise a educación inclusiva, segundo o apartado 8.7 do ditame.
O Supremo conclúe que a familia “non debía ser sometida a todo o que lle supuxo a defensa do dereito do fillo a recibir unha educación inclusiva”, apoiando a postura do Ministerio Fiscal, que recoñece o dereito a seren indemnizados. A sentenza destaca que os prexuízos sufridos pola familia derivaron de actuacións dos poderes públicos que non estaban obrigados a soportar polo feito de exercer ese dereito, expresamente recoñecido na Convención e vinculado ao artigo 27 da Constitución, reforzado polo novo artigo 49.
(SERVIMEDIA)